Endometriose: ‘Pijn die je dagelijks leven stilzet, is niet normaal’
Maandelijks terugkerende buikpijn die werk of studie onmogelijk maakt. Extreme vermoeidheid. Klachten die soms jarenlang worden gezien als ‘ze horen erbij’. 'Voor een grote groep vrouwen is dit de realiteit. Naar schatting heeft één op de tien vrouwen in Nederland endometriose', zo meldt het UMCG.
Wanneer is verder onderzoek nodig
Wanneer is menstruatiepijn geen ‘gewone’ pijn meer en wanneer is verder onderzoek nodig? Gynaecoloog Ellen Klinkert, hoofd van het Endometriosecentrum van het UMCG, geeft uitleg. Zij vormt samen met gynaecologen Astrid Cantineau, Karin van der Tuuk en Marjoleine Louwerse het gynaecologisch behandelteam binnen het Endometriosecentrum.
Niet normaal
Bijna alle vrouwen hebben in meer of mindere mate last van buikpijn tijdens de menstruatie,’ zegt Klinkert. ‘Maar je hoort wel gewoon te kunnen functioneren. Als je ondanks pijnstillers niet naar je werk of school kunt, afspraken moet afzeggen of dagen in bed ligt, dan is dat niet normaal.’ Ook hevig bloedverlies is een signaal. ‘Bloed je langer dan zeven dagen, moet je elke twee uur verschonen dan spreken we van fors bloedverlies. Dat is altijd reden om naar de huisarts te gaan.’ De plek van de pijn kan verschillen. ‘Dat hangt onder andere af van de ligging van de baarmoeder. Soms zit de pijn vooral in de onderbuik, soms straalt de pijn uit naar de rug of benen.’
Wat is endometriose?
Bij endometriose groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Bijvoorbeeld op het buikvlies, de eierstokken, de blaas of de darmen. Dat weefsel reageert op hormonen en wordt actief rond de menstruatie. ‘Die plekjes kunnen gaan bloeden en veroorzaken een ontstekingsreactie,’ legt Klinkert uit. ‘Dat kan hevige pijn geven. Sommige vrouwen hebben daarnaast chronische buikpijn of vruchtbaarheidsproblemen.’ Toch wordt endometriose niet altijd snel herkend. ‘Vrouwen lopen vaak lang door met hun klachten. Ze denken dat het erbij hoort of dat ze zich aanstellen. Dat is niet zo.’
Onderzoek en behandeling in het UMCG
In het UMCG werken gynaecologen, chirurgen, pijnspecialisten, urologen, psychologen, bekkenfysiotherapeuten en diëtisten samen in het Endometriosecentrum. Die multidisciplinaire aanpak is belangrijk, omdat endometriose verschillende organen kan raken en uiteenlopende klachten kan geven.
‘We kijken samen wat er nodig is,’ zegt Klinkert. ‘Soms volstaat medicatie, zoals ontstekingsremmende pijnstillers of hormonale behandeling. Hormonen kunnen de endometrioseplekjes tot rust brengen, waardoor ontstekingen afnemen en pijn vermindert.’
‘Endometriosezorg is altijd maatwerk.’
Blijven klachten bestaan, dan kan een operatie nodig zijn om endometriosehaarden te verwijderen. ‘Dat is altijd maatwerk. We bespreken zorgvuldig de voor- en nadelen en kijken naar de kinderwens en de persoonlijke situatie.’
Wat kun je zelf doen?
Volgens Klinkert begint het met serieus nemen van je klachten. ‘Blijf er niet mee rondlopen. De eerste stap is altijd de huisarts. Als er twijfel is of als klachten aanhouden, kan verwijzing naar de gynaecoloog volgen.’ Daarnaast kunnen leefstijl en voeding soms bijdragen aan vermindering van klachten. ‘We zien dat bepaalde voedingspatronen invloed kunnen hebben op de klachten. Dat verschilt per persoon, maar het is goed om daar samen naar te kijken.’
Meer aandacht
Endometriose kan een grote impact hebben op de kwaliteit van leven, werk en vruchtbaarheid. Toch duurt het gemiddeld jaren voordat de diagnose wordt gesteld.
‘Daarom is aandacht zo belangrijk,’ benadrukt Klinkert. ‘Hoe eerder we herkennen wat er speelt, hoe eerder we kunnen behandelen en klachten kunnen verminderen. Pijn die je dagelijks leven stilzet, hoort niet bij ongesteld zijn.’