Forse kostenstijging leefstijlprogramma en medicijnen voor obesitas
Het aantal mensen met overgewicht of obesitas dat aan het programma Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) deelneemt, is de afgelopen jaren fors gestegen. Daardoor stegen de kosten met ruim 430% van € 11,9 naar € 51,2 miljoen. Ook stegen het gebruik en de kosten van de 2 obesitasmedicijnen die uit het basispakket worden vergoed, Saxenda® en Mysimba®, met 341% van € 9,3 naar € 31,8 miljoen. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van Zorginstituut Nederland, op basis van declaratiegegevens van zorgverzekeraars en zorgkantoren tot en met het derde kwartaal van 2025. De kosten in de langdurige zorg stegen in 2025 vooral door inflatie, en in de ouderenzorg door verbeteringen in de zorg voor kwetsbare ouderen.
Kosten obesitasmedicijnen stijgen met 341%
De afgelopen jaren stijgt het aantal gebruikers van de obesitasmedicijnen Saxenda® en Mysimba®: van ruim 3.800 in 2021 naar meer dan 27 duizend in 2024. Nog sterker is de toename van het aantal mensen dat sinds 2022 een GLI volgt: van ruim 37 duizend naar meer dan 106 duizend mensen. Een GLI is gericht op duurzame gedragsverandering, met begeleiding bij voeding, beweging, slaap en ontspanning. Voor veel mensen met obesitas volstaat het meedoen aan een GLI. Mensen met obesitas moeten eerst minimaal 1 jaar een GLI hebben gevolgd. Als dat te weinig oplevert, kunnen ze in aanmerking komen voor de medicijnen Saxenda® en Mysimba®, die sinds 2022 worden vergoed. De vergoeding geldt per medicijn specifiek voor de volgende groepen patiënten:
• Saxenda®: mensen met een extreem verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico door een BMI van 35 of hoger met bijkomende ziekten, zoals hart- en vaatziekte, slaapapneu of artrose. Óf met een BMI vanaf 40.
• Mysimba®: mensen met een BMI van 30 of hoger, óf een BMI vanaf 27 met (risico op) hart- en vaatziekten, diabetes type 2, slaapapneu of artrose, of vanaf een BMI van 30.
Het toenemend gebruik van de GLI en obesitasmedicijnen was in de periode 2021-2024 goed voor een totale kostenstijging van € 61,8 miljoen. De kosten stegen naar schatting met 430% van € 11,9 naar € 51,2 miljoen voor de GLI. En voor de obesitasmedicijnen Saxenda® en Mysimba® met 341% van € 9,3 naar € 31,8 miljoen.
Focus obesitaszorg moet liggen op de noodzaak van preventie
Op dit moment zijn Saxenda® en Mysimba® de enige obesitasmedicijnen die worden vergoed uit het basispakket. Het Zorginstituut verwacht in 2026 nieuwe beoordelingen voor 2 andere obesitasmedicijnen: Wegovy® en Mounjaro®. Bij de beoordeling van nieuwe medicijnen richt het Zorginstituut zich voorlopig op bepaalde groepen mensen én wijst het op de noodzaak van preventie. Mark Janssen, bestuursvoorzitter: “We waarschuwen ook voor het medicaliseren van een gezondheidsprobleem dat voor een groot deel wordt veroorzaakt door onze leefomgeving en leefstijl. Wij zeggen: én én. De focus moet liggen op preventie en daarnaast onderzoeken we de stapsgewijze invoering van obesitasmedicijnen, onder de bestaande voorwaarde om eerst een GLI te volgen. Want medicaliseren zonder de échte oorzaak van overgewicht en obesitas aan te pakken, is dweilen met de kraan wijd open. De recente cijfers laten zien dat steeds meer mensen bereid zijn om aan de slag te gaan met hun leefstijl.”
Kosten in de langdurige zorg stijgen met 7,6%
De totale kosten voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) stegen vorig jaar met 6,1% naar € 62,5 miljard. Voor de Wet langdurige zorg (Wlz) stegen de kosten nog meer: met 7,6% naar € 38,8 miljard. In de langdurige zorg stegen de kosten in alle sectoren: 6,6% in de ouderenzorg, 8,4% in de gehandicaptenzorg en 8,5% in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Deze stijgingen komen vooral door de hoge inflatie. Loonstijgingen en prijsstijgingen werken door in de tarieven en daardoor in de totale kosten van de langdurige zorg. Daarnaast heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) na kostenonderzoek vanaf 2025 de maximumtarieven voor de gehandicaptenzorg verhoogd.
Betere toegang tot zorg voor kwetsbare ouderen
Opvallend zijn de stijgende kosten in de zorg voor kwetsbare ouderen. Het gaat om revalidatiezorg, eerstelijnsverblijf en trajectzorg. De totale kosten daarvoor stegen met 12,3% naar ruim € 1,4 miljard. Eerstelijnsverblijf is kortdurend verblijf in een zorginstelling. De stijging komt onder andere doordat ouderen sinds 2025 makkelijker thuis revalidatiezorg kunnen krijgen. Zij hoeven niet meer eerst naar een revalidatie-instelling én de zorg is niet meer beperkt tot maximaal een half jaar. Voor eerstelijnsverblijf heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de tarieven verhoogd. Ook leiden ruimere mogelijkheden voor verpleging en verzorging in de laatste levensfase tot hogere kosten. Daarnaast is in 2025 de zogeheten trajectzorg ingegaan. Dit is zorg voor thuiswonende, kwetsbare ouderen met een complexe zorgvraag. Bij trajectzorg neemt de specialist ouderengeneeskunde voor die complexe vragen tijdelijk de zorg over van de huisarts. Trajectzorg wordt bekostigd uit de geneeskundige zorg voor specifieke patiëntgroepen.