TenneT kijkt naar effect van zonsverduistering op het stroomnet
Een kosmisch spektakel, een natuurfenomeen, een één-tweetje tussen zon en maan. Waar Nederland de zonsverduistering woensdagavond live – mét speciale eclipsebril – op straat kan gadeslaan, kijken operators van TenneT naar hetzelfde verschijnsel, maar dan als data op grote schermen. Daar zien zij hoe ook het Nederlandse hoogspanningsnet de verduistering merkt. ‘Het is alsof de zon ineens eerder ondergaat’, klinkt het.
Zon bijna helemaal weg
De fascinerende hemelshow begint om 19.10 uur en is rond 21.03 uur voorbij. Boven Nederland verdwijnt de zon voor bijna negentig procent achter de maan. Het wegvallende zonlicht blijft in de control room van TenneT niet onopgemerkt: operators zien de opbrengst van talloze zonnepanelen dalen. Dat vraagt om nauwkeurige sturing van het elektriciteitssysteem, zodat vraag en aanbod in balans blijven en de stroomvoorziening veilig en betrouwbaar blijft.
Negen maanden voorbereiding, enorm veel data
‘De voorbereiding op deze zonsverduistering begon negen maanden geleden’, zegt Wouter Krajenbrink van TenneT. Als Systems & Markets Process Specialist werkt hij met stroomproducenten samen om het elektriciteitssysteem in balans te houden. En zo Nederland ‘aan’ te houden.
‘Een zonsverduistering laat zich goed voorspellen. Samen kijken we naar veel data, waaronder weersvoorspellingen en gegevens over de laatste zonsverduistering op 29 maart vorig jaar. Dat was een gedeeltelijke verduistering midden op de dag. Nu zien we een bijna complete verduistering, maar in de avond. Het zal lijken alsof de zon eerder ondergaat.’
Zonnepanelen vangen minder licht, 1,3 gigawatt valt weg
De impact van de verduistering op duurzame stroomopwek bij ons is door het late tijdstip beheersbaar. Wouter: ‘In Nederland staat 30 gigawatt aan zon-PV-piekvermogen opgesteld, vergelijkbaar met het stroomgebruik van miljoenen huishoudens. Het opgewekte vermogen loopt in de avonduren altijd flink terug, omdat de zon dan steeds lager aan horizon staat. En nu komt de verduistering daar dus nog bij. Zodra de maan voor de zon schuift en zonnepanelen minder zonlicht vangen, valt in korte tijd naar schatting 1,3 gigawatt aan opgewekt vermogen weg. Dat is controleerbaar.’
Balans bewaren, samen met marktpartijen
Om het systeem in balans te houden, werkt TenneT samen met marktpartijen als TTEP. Dat is een stroomproducent en -leverancier die onder meer regel- en noodvermogen levert waarmee netbeheerders de balans op het hoogspanningsnet bewaren. Marktpartijen houden ook rekening met de verduistering en passen hun productie aan, en helpen TenneT zo de balans te bewaren. Zo zorgen TenneT en marktpartijen samen voor betrouwbare elektriciteit, ook tijdens een zonsverduistering.
Zonsverduistering in buitenland, Europees verbonden
Netbeheerders in Zuid-Europa hebben meer werk, bijvoorbeeld in Spanje en Portugal, waar de zonsverduistering compleet is en waar ook elektriciteit een veel groter aandeel heeft in de energiemix. Omdat het Europese elektriciteitssysteem sterk verbonden is, vraagt dat ook bij ons om alertheid. TenneT neemt daarom geen enkel risico.