Sociale robot met AI heeft potentie voor patiënten en zorgverleners
Onderzoekers van de Universiteit Twente, MST en Politecnico di Milano hebben in een pilotstudie onderzocht of een GPT-gestuurde sociale robot patiënten kan ondersteunen met medische informatie in het ziekenhuis.
De eerste resultaten zijn voorzichtig positief: patiënten en zorgverleners accepteren de technologie. Het onderzoek verkent vooral wat technisch, organisatorisch en ethisch haalbaar is.
De druk op de zorg neemt toe. Door personeelstekorten en een groeiende zorgvraag staat de toegankelijkheid van zorg onder spanning. Goede patiëntcommunicatie blijft essentieel, zeker bij chronische aandoeningen. Digitale technologie kan daarbij helpen, maar roept ook vragen op over betrouwbaarheid en vertrouwen.
Voorzichtige verkenning van AI met een ‘gezicht’
In die context onderzochten wetenschappers van de Universiteit Twente samen met zorgprofessionals van Medisch Spectrum Twente of een GPT-gestuurde sociale robot patiënten kan informeren over hun aandoening en behandeling. Het gaat om een fysieke robot met een gezicht, mimiek en stem, die vragen beantwoordt in gesprek met de patiënt.
De studie laat zien dat die fysieke aanwezigheid door zowel patiënten als zorgverleners geaccepteerd werd. Patiënten ervoeren het gesprek als toegankelijk en prettig. “Maar dit is nadrukkelijk geen bewijs dat zorg beter wordt,” benadrukt hoofdonderzoeker Jan-Willem van ’t Klooster. “We hebben onderzocht of zo’n systeem kan functioneren in de praktijk, niet of het de zorg al verbetert.”
Getest in de kliniek, niet alleen in het lab
Het onderzoek begon met een labstudie, maar werd daarna getest in de dagelijkse praktijk van het ziekenhuis. In totaal spraken 21 patiënten met artrose en 7 zorgprofessionals met de robot. Zowel patiënten als zorgverleners beoordeelden de inzet positief op gebruiksgemak en acceptatie. Volgens Van ’t Klooster is dat belangrijk: “Acceptatie is een eerste stap. Daarna kun je onderzoeken of zo’n technologie ook echt bijdraagt aan betere informatievoorziening, therapietrouw of tijdswinst voor zorgverleners.”
Een cruciaal onderdeel van het onderzoek was de manier waarop AI werd ingezet. De GPT-technologie kreeg geen vrije toegang tot het internet, maar mocht uitsluitend informatie gebruiken van vooraf goedgekeurde, arts-gevalideerde medische websites. Zo wilden de onderzoekers het risico op foutieve of verzonnen antwoorden (hallucineren) beperken.
“Het debat gaat vaak over of je AI moet gebruiken in de zorg,” zegt Van ‘t Klooster. “Wij laten zien dat het vooral gaat om hoe je het inricht. Door duidelijke grenzen te stellen, houd je de regie bij zorgprofessionals.”
Teamwerk tussen techniek, zorg en gedrag
Het project was nadrukkelijk een teameffort, waarin expertise uit gedragswetenschappen en klinische praktijk samenkwam. Naast onderzoekers van de Universiteit Twente waren ook zorgverleners, ontwerpers en internationale partners betrokken. “Juist die samenwerking maakt dit soort onderzoek mogelijk”, zegt Van ’t Klooster. Vervolgonderzoek blijft nodig, onder meer naar kennisoverdracht en lange-termijngebruik. Een onderzoek naar het te hanteren taalniveau vindt op dit moment plaats.